شیرهای اهرمی یکی از پرکاربردترین تجهیزات بهداشتی در خانه هستند و عملکرد صحیح آنها نقش مهمی در صرفهجویی آب و راحتی استفاده دارد. با گذشت زمان، مغزی شیر ممکن است دچار فرسودگی یا نشت شود که باعث هدررفت آب و مشکلات عملکردی میشود. در این مطلب، با روشهای تعویض مغزی شیر اهرمی توالت بهصورت ساده و کاربردی آشنا خواهید شد تا بتوانید خودتان این کار را انجام دهید و از هزینههای اضافی تعمیر جلوگیری کنید.
مغزی شیر اهرمی قطعهای داخلی در شیرهای اهرمی است که جریان آب را کنترل میکند. این قطعه (کارتریج) با حرکت دسته شیر، مسیر عبور آب را باز یا بسته میکند و میزان دبی و دمای آب را تنظیم مینماید. بهعبارت دیگر، مغزی شیر مانند قلب شیر عمل میکند و سلامت آن نقش مستقیم در عملکرد صحیح شیر و جلوگیری از نشت یا هدررفت آب دارد. در صورتی که مغزی با تعمیر درست نشود نیاز به خرید شیرآلات آشپزخانه یا سرویس بهداشتی وجود دارد
آشنایی با ساختار شیر اهرمی برای تعویض مغزی
قبل از عوض کردن مغزی شیر اهرمی ظرفشویی و یاد گرفتن طریقه باز کردن شیر اهرمی لازم است اطلاعاتی کلی درباره ساختمان داخلی آن داشته باشید. چرا که تعمیر یا تعویض بخشی از یک وسیله نیازمند شناخت و بررسی نسبتا دقیق آن است. بنابراین اگر بخواهیم ساختار شیر اهرمی را بهطور کلی و عمومی به شما معرفی کنیم، باید بگوییم که ساختار بیشتر شیرآلات اهرمی را میتوان به بخشهای اصلی زیر تقسیم کرد:
- بدنه فلزی از جنس برنج (این بدنه در شیرآلات نوبیلی ایتالیا بهصورت دولایه طراحی و ساخته شده است؛ که اصطلاحا به آن قابلیت Cool Body میگویند.)
- هندل یا همان دسته اهرمی شیر
- یک عدد مغزی یا کارتریج شیر اهرمی از جنس پلاستیک (برعکس شیرهای قدیمی که دو عدد مغزی داشتند)
- پرلاتور شیرآلات بهداشتی (در مقاله “پرلاتور چیست؟” به نقد و بررسی کامل آن پرداختهایم)

ابزار لازم برای تعویض کارتریج شیر اهرمی
برای عوض كردن مغزی شير اهرمي به ابزارآلات خاصی دارید که بدون آنها انجام این کار ممکن نیست. بنابراین بهتر است آنها را پیش از شروع کار آماده کنید. این ابزار عبارتاند از:
1. آچار فرانسه با سایز متوسط (البته به جای آن میتوانید از آچار بکس مناسب نیز استفاده کنید)
2. آچار آلن به سایز 2/5 (به سایز آچار آلن شیر اهرمی دقت کنید)
3. پیچگوشتی دوسو که سایز آن به اندازه فازمتر باشد.
برای رفع مشکل سفت شدن شیر اهرمی و تعویض مغزی، ابتدا ابزار لازم برای تعویض کارتریج شیر اهرمی را آماده کنید تا کار بهصورت ایمن و راحت انجام شود.

یکی از علتهای کم شدن فشار آب شیر اهرمی، مشکلاتی مانند تجمع رسوبات، گرفتگی لولهها یا خرابی قطعات داخلی شیر است. برای اطلاعات بیشتر، مقاله علت کم شدن فشار آب شیر اهرمی را بخوانید.
ساده ترین روش تعویض مغزی شیر اهرمی
بهترین روش عوض کردن مغزی شیر اهرمی به شرح زیر است:
- به وسیله شیرفلکه جریان آب سرد و گرم را قطع کنید. (اگر سیستم تاسیساتی منزل یا محل کارتان موتورخانه است، فلکه سرد و گرم را با هم قطع کنید؛ یا شیر فلکه اصلی. البته اگر سیستم تاسیساتی آبگرمکن یا پکیج است، همین که فلکه آب سرد را ببندید آبگرم بهصورت خودکار قطع خواهد شد.)
- زیر دسته اهرم یک عدد درپوش پلاستیکی است که معمولا به دو رنگ قرمز و آبی میباشد. در پوش را از جای خود خارج کنید.
- بعد از مشاهده پیج و مشخص شدن اینکه پیچ با آچار آلن باز میشود یا پیچ گوشتی (در اکثر موارد پیچ آلن است) پیچ را با آچار آلن باز کنید .( طرز باز كردن شير اهرمي با آچار آلن به این شکل است که باید آچار را به سمت چپ بچرخانید.)
- پس از بازکردن پیچ، دسته اهرم را به سمت بالا بکشید.(در بعضی موارد بهدلیل رسوب آب و چربی، دسته اهرم گیر میکند؛ پس سعی کنید با کمی تکان دادن به طرفین دسته اهرم را به سمت بالا بکشید)
- مرحله بعدی برای تعویض مغزی شیر اهرمی توالت یا شیر روشویی یا هر جای دیگر این است که یک عدد روکش حلقوی وجود دارد که معمولا پیچی میباشد. درصورت خیس یا چرب بودن آن را با دستمال خشک کنید سپس با دست به سمت چپ باز کنید.
- زیر روکش حلقوی یک عدد مهره با جنس برنج میباشد. بهوسیله آچار فرانسه مهره را باز کنید. توجه داشته باشید که فلز برنج جزء فلزات خشک و شکننده محسوب میشود (یعنی هنگام بستن مهره نباید بیش از حد فشار وارد کنید.)
- مغزی را به سمت بالا بکشید.
- مغزی شیرآلات توکار یا روکار را به فروشگاه مورد نظر برده و مشابهاش را تهیه نمایید.
- بدنه شیر را چک کنید و اگر رسوبی وجود دارد، آن را به درستی تمیز و رسوبزدایی نمایید.
- سپس دو برآمدگی کف مغزی را با دو شیار کف شیر تنظیم نموده و سرجایش قرار دهید (این مراحل بسیار ساده ولی مهم است؛ به دلیل اینکه اگر درست انجام نشود پس از انجام کار آب از کنار مغزی نشت میکند.)
- حالا مراحل توضیح داده شده در نحوه باز كردن شير اهرمی دستشویی را بهصورت معکوس انجام دهید.
برای حل مشکل رسوب گرفتگی سردوش حمام و باز شدن آب بهطور کامل، یادگیری نحوه باز کردن شیر اهرمی دستشویی به شما کمک میکند تا رسوبات را بهراحتی تمیز و تعمیرات لازم را انجام دهید.

بهترین زمان تعویض کارتریج شیر اهرمی ظرفشویی
درواقع بهترین زمان باز کردن شیر روشویی و تعویض مغزی شیر اهرمی، زمانیست که شیر دچار چکه میشود. در چنین حالتی باید به دنبال منبع چکه کردن شیر باشید. اگر هر یک از عوامل زیر باعث چکه کردن شیر آب شده باشند، نیازی به تعویض کارتریج نخواهید داشت؛ درغیراینصورت لازم است آن را عوض کنید:
• ایراد در نقطه اتصال شیر به لولهکشی
• خرابی اورینگ شیر ظرفشویی یا شیر روشویی
• چکه کردن شیر آب ظرفشویی یا روشویی به علت نامناسب بودن اندازه سوراخ سینک
• شل بودن پیچ کارتریج یا مغزی شیر
• چکه کردن آب از زیر دایورتور یا سوپاپ شیر حمام
• چکه کردن آب از علم یونیکا
• چکه کردن آب از بدنه شیرآلات
بهترین کارتریج شیرآلات اهرمی چیست؟
بهترین کارتریج شیرآلات چیست ؟ درحال حاضر کارتریج نوبیلی یکی از بهترین کارتریج شیرآلات خارجی در ایران میباشد؛ که به دلیل کیفیت و استانداردهای بالای اروپایی، با 20 سال گارانتی و خدمات پس از فروش مادامالعمر در فروشگاه اینترنتی گلزارهوم موجود است.
سخن پایانی
در این مقاله سعی کردیم به آموزش نحوه تعویض مغزی شیر اهرمی (طریقه تعویض مغزی شیر اهرمی دستشویی) بپردازیم. همچنین در کنار آموزش مرحله به مرحله این کار، ابزار لازم برای تعویض و بهترین زمان تعویض مغزی شیرآلات اهرمی را به شما ارائه دادیم؛ تا بدون هیچ مشکلی بتوانید خودتان به تنهایی در منزل این کار را انجام دهید. از طرفی بهترین کارتریج شیرآلات اهرمی را معرفی کردیم تا درصورت تعویض آن، تا مدتی طولانی بتوانید از آن استفاده کنید. اگر شما هم تجربه تعویض مغزی شیر اهرمی قدیمی را دارید، در قسمت نظرات تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.
برخی از سوالات متداول
1. از کجا بفهمیم مغزی شیر اهرمی خراب شده است؟
اگر آب از شیر چکه میکند، اهرم به سختی حرکت میکند یا دمای آب بهدرستی تنظیم نمیشود، احتمالاً مغزی خراب یا رسوبگرفته است و باید تعویض شود.
2. آیا میتوان مغزی شیر اهرمی را خودمان تعویض کنیم؟
بله، با ابزار ساده مثل آچار فرانسه، پیچگوشتی و آچار آلن میتوانید مغزی را تعویض کنید. کافی است آب را ببندید، دسته اهرم را باز کنید، مغزی قدیمی را خارج و مغزی جدید را جایگزین کنید.
3. تعویض مغزی شیر اهرمی چقدر زمان میبرد؟
در حالت معمول، کمتر از ۱۵ دقیقه زمان نیاز دارد. اگر قطعه جایگزین و ابزار در دسترس باشد، این کار ساده و سریع انجام میشود.
4. آیا برای هر شیر اهرمی مغزی خاصی لازم است؟
بله، اندازه و مدل مغزیها متفاوت است. قبل از خرید، حتماً مدل و برند شیر را بدانید یا مغزی قدیمی را با خود به فروشگاه ببرید تا نوع مناسب را تهیه کنید.
5. در هنگام باز کردن مغزی باید به چه نکاتی توجه کرد؟
ابتدا آب ورودی را قطع کنید، سپس اهرم و پوشش کرومی را با دقت باز کنید تا خط و خش نیفتد. هنگام بستن مغزی جدید، از واشر و اورینگ سالم استفاده کنید تا از نشتی جلوگیری شود.
6. علت اصلی خرابی مغزی شیر اهرمی چیست؟
اصلیترین علت، ورود رسوبات و ذرات ریز به داخل مغزی و سایش در اثر مرور زمان است. استفاده از فیلتر ورودی آب و سرویس دورهای میتواند عمر مغزی را افزایش دهد.
سلام ممنون از توضیحات خوبتون راجب عوض کردن مغزی شیر اهرمی. خیلی خوب بود
سلام ممنون از توجه شما